Afghaanse Duizendknoop

Afghaanse duizendknoop

  • Blog_field_Filter Landgebonden, In friesland, Komt voor in Fryslân

Afghaanse duizendknoop (Persicaria wallichii) is een overblijvende plant die 30 tot maximaal 150 cm hoog kan worden. De bladeren zijn langwerpig, 8-20 cm lang en hebben een lang toegespitste top en een afgeknotte of iets hartvormige bladvoet en zijn en aan de onderzijde vaak behaard.

De holle, rechtopstaande stengels zijn vertakt en sterven tegen de winter af. Afghaanse duizendknoop heeft kruipende wortelstokken. De plant bloeit van augustus tot en met oktober met crème-witte, soms iets roze kleine bloemen. De bloemen zijn tweeslachtig maar er worden in Nederland geen rijpe zaden gevormd.

Er zijn een aantal soorten die op Afghaanse duizendknoop lijken, zoals Koenigia alpina, Koenigia × fennica, Koenigia weyrichii en Koenigia campanulata.

Aanwezigheid en effect in Nederland

Stand van zaken in 2021 
In Nederland komt Afghaanse duizendknoop vrij weinig voor. De plant groeit voornamelijk op niet beheerde standplaatsen, zoals langs beken, taluds langs bermen en spoorbanen, bosranden en op ruderale terreinen.

Effect op biodiversiteit en ecosysteem 
Er is maar weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effecten van Afghaanse duizendknoop waardoor er nog niet zoveel bekend is over deze plant. Het effect op biodiversiteit lijkt minder groot dan bij de overige drie Aziatische duizendknopen. De Afghaanse duizendknoop loopt net als de Japanse, Sachalinse en bastaardduizendknoop vroeg in het voorjaar uit, heeft een snelle lengtegroei en vormt een nagenoeg gesloten bladerdek. Hierdoor wordt de overige vegetatie geheel overgroeid en op de duur verdrongen. Bestanden van Afghaanse duizendknoop veroorzaken een dikke laag organisch materiaal op de grond waardoor inheemse soorten niet meer kunnen kiemen. De Afghaanse duizendknoop beïnvloedt zijn standplaats door het vastleggen van voedingsstoffen. Omdat de plant vooral groeit op terreinen met weinig natuurwaarde, is de impact op de biodiversiteit niet zo groot.

De plant wordt in België, Frankrijk, Ierland en het Verenigd Koninkrijk als invasief beschouwd. Door hogere temperaturen zal de invasiviteit toenemen en in gebieden met meer droge periodes zal de invasiviteit afnemen.

Effect op ecosysteemdiensten 
Er zijn geen specifieke wetenschappelijke studies verricht naar de effecten op ecosysteemdiensten. Gezien de ervaringen in België en het Verenigd Koninkrijk met Afghaanse duizendknoop lijkt het waarschijnlijk dat de plant de stabiliteit van dijken en oevers van watergangen kan ondermijnen door het wegconcurreren van de (gras)vegetatie.

Overige effecten 
Er zijn nog geen aanwijzingen dat Afghaanse duizendknoop schade toebrengt. Maar gezien de overeenkomst met de overige drie Aziatische duizendknopen is het aannemelijk dat ook de Afghaanse duizendknoop schade kan veroorzaken aan funderingen, verhardingen, infrastructuur, rioleringen en drainagebuizen.

Beheermaatregelen 

Afghaanse duizendknoop is moeilijk te verwijderen op plekken waar de plant zich goed heeft gevestigd door het uitgebreide systeem van diep groeiende wortelstokken die in leven blijven als het bovengrondse deel van de plant wordt verwijderd, de grote groeikracht en de relatief grote weerbaarheid tegen bestrijdingsmiddelen. Stengels en wortelstokken breken makkelijk in kleine delen. Zeer kleine fragmenten van de wortelstokken en stengeldelen met een knoop kunnen weer uitgroeien tot een nieuwe plant.


Voorkom verdere verspreiding
Verdere verspreiding kan voorkomen worden door plekken met Afghaanse duizendknoop niet te maaien. Bij het maaien worden plantenresten in de directe omgeving verspreid en ook kunnen plantenresten op de maaibalk of in de maaikorf achterblijven en bij loslaten weer leiden tot nieuwe groeiplekken. Als maaien noodzakelijk is, bijvoorbeeld voor de verkeersveiligheid, wordt aangeraden om Afghaanse duizendknoop apart te maaien en het maaisel zorgvuldig af te voeren naar een gecertificeerd compostbedrijf. De maaimachine moet na elke keer maaien zorgvuldig worden schoongemaakt. Daarnaast vraagt maaien langs waterwegen extra zorg. Hierbij moet voorkomen worden dat stengeldelen in het water terechtkomen en zich zo verder kunnen verspreiden.

Ook kan beter niet gestimuleerd worden om de plant te oogsten voor menselijke consumptie. Dit geeft een grotere kans op verspreiding naar andere plaatsen, terwijl de groeikracht van de plant nauwelijks afneemt.


Bestrijding
Bestrijding is altijd arbeids- en kostenintensief en vereist een lange adem. Er zijn diverse vormen van bestrijding van de Afghaanse duizendknoop, zoals afgraven en de grond daarna zeven en eventueel ook nog verhitten. Waar afgraven en maaien geen opties zijn, is het afdekken een mogelijkheid. Maar als er hoge obstakels staan, zoals bomen en lantarenpalen, is het moeilijk het doek sluitend aan te brengen. Als het doek niet sluitend wordt aangebracht kan de duizendknoop onder het doek uitgroeien.

De Aziatische duizendknopen lijken sterk op elkaar, hebben ook dezelfde impact en moeten op eenzelfde wijze worden bestreden. Ervaringen met diverse vormen van bestrijding van de diverse duizendknopen vindt u op de website van het Kennisnetwerk Invasieve Exoten. Op de website bestrijdingduizendknoop.nl staat een beslisboom met tips en adviezen om vestiging van duizendknoop op locaties te voorkomen en wordt u ondersteund bij het kiezen van de juiste bestrijdingsmogelijkheden voor plekken waar duizendknoop voorkomt. Ook staat op deze website het ‘Landelijk protocol omgaan met Aziatische duizendknopen’. Dit protocol biedt handvatten om verspreiding tegen te gaan en de Aziatische duizendknopen te beheersen en te verwijderen. Informatie over mogelijke beheermaatregelen is ook te vinden in dit Engelstalige rapport voor de Europese Commissie.

Maaisel en groenafval met daarin resten van Afghaanse duizendknoop kan het beste gecomposteerd worden door een gecertificeerd compostbedrijf. Particulieren kunnen de planten- en worteldelen het beste bij het restafval deponeren en niet in de gft-container doen.


Waarnemingen 
Waarnemingen van Afghaanse duizendknoop kunnen worden doorgegeven via waarneming.nl. 

Lees meer in de factsheet: https://www.nvwa.nl/binaries/nvwa/documenten/plant/planten-in-de-natuur/exoten/risicobeoordelingen/factsheet-afghaanse-duizendknoop/factsheet-afghaanse-duizendknoop.pdf