Foto: Agnese Priede, bron: NVWA Factsheet

Foto: Agnese Priede, bron: NVWA Factsheet

Sosnowsky's berenklauw

  • Blog_field_Filter Landgebonden

Sosnowsky's berenklauw (heracleum sosnowskyi) kan tot 3 meter hoog worden. De bladeren hebben veervormige insnijdingen en de witte bloemschermen kunnen tot wel 50 cm in diameter worden. De plant kan in Nederland verward worden met de inheemse gewone berenklauw, maar ook met de invasieve exoot de reuzenberenklauw. Een vergelijking van de verschillende berenklauwsoorten is hier te vinden.

Aanwezigheid en effect in Europa

Stand van zaken in 2025
Na 1947 is Sosnowsky’s berenklauw als voedergewas ingevoerd in het noordwesten van de voormalige Sovjet-Unie. Tegenwoordig komt de plant voor in verschillende landen in Europa, waaronder Letland, Polen en Duitsland.

Effect op biodiversiteit en ecosysteem
Sosnowsky’s berenklauw komt op vochtige en voedselrijke plaatsen voor in bermen, langs rivieren, bosranden en ruigtes. Daar kan deze soort grote kolonies vormen, vooral als er sprake is van kwetsbare grond. De sterke groeikracht en grote bladeren leiden tot een hoge schaduwdruk die inheemse plantensoorten kan verdringen.

Effect op ecosysteemdiensten
Dichte groeiplaatsen van Sosnowsky’s berenklauw belemmeren de toegang tot recreatiegebieden en oevers. Erosie kan optreden wanneer op een helling een dichte vegetatie van deze berenklauw in de winter afsterft, omdat er dan geen vegetatie meer is om de grond vast te houden. Daardoor kan de waterregulering worden verstoord.

Overige effecten
Het sap van de deze soort is hetzelfde als die van de reuzenberenklauw, het bevat stoffen (furocoumarinen) die bij mensen kunnen leiden tot ernstige brandwonden wanneer de huid ermee in aanraking komt. Dit gebeurt alleen in combinatie met zonlicht. Ook honden kunnen bij aanraking gewond raken. Het gezondheidsrisico is de belangrijkste reden dat de plant op diverse plaatsen bestreden wordt.

Deze effecten waren aanleiding voor plaatsing van Sosnowsky’s berenklauw op de Europese Unielijst.

Beheermaatregelen

Berenklauw in uw tuin mag u laten staan. Er moet wel worden voorkomen dat er zaden worden gevormd waardoor de planten zich kunnen verspreiden. Het verwijderen van planten is de meest effectieve maatregel om verspreiding naar de omgeving en gezondheidsschade te voorkomen. De plant is te bestrijden door te voorkomen dat er rijp zaad wordt gevormd. Eén van de mogelijkheden is de wortel in het vroege voorjaar op enige diepte (ten minste 15 cm) af te steken en dit in de zomer te herhalen. Een andere mogelijkheid is afmaaien. Dit moet meerdere keren (ten minste 5 keer) per groeiseizoen herhaald te worden. Deze frequentie is nodig om te voorkomen dat de plant weer ondergrondse reserves aan kan leggen en omdat na het maaien een deel van de planten in staat is om snel en op lage hoogte tot bloei te komen. Omdat de zaden tot 7 jaar kiemkrachtig blijven, is de bestrijding een kwestie van lange adem.


Een andere manier om berenklauw te bestrijden is intensieve begrazing door schapen en geiten. Ook dieren kunnen gevoelig zijn voor de furocoumarinen. Behaarde en gepigmenteerde huid is minder gevoelig. Bij deze bestrijdingsmethode worden daarom bij voorkeur dieren met deze eigenschappen ingezet.


Mocht u berenklauw tegenkomen op uw of andermans terrein, raak het dan niet aan zonder beschermende kleding in verband met mogelijke (huid)aandoeningen. Gooi verwijderde planten niet weg in de natuur. Verwijderd blad kan bij het groenafval, bloemschermen kunnen het beste bij het restafval. Draag bij het verwijderen van de planten beschermende kleding in verband met het giftige sap van de plant. Ook de ogen moeten daarbij goed beschermd zijn.

 

Staat berenklauw in uw gemeente? Laat de gemeente weten wáár de berenklauw staat. De gemeente kan de planten dan verwijderen en voorkomen dat andere mensen er last van krijgen. 

Meldingen van Sosnowsky's berenklauw in de natuur kunnen worden doorgegeven via de CIEF-app of waarneming.nl.

Zelf aan de slag!

Voordat je actie onderneemt is het belangrijk om je hele lichaam te bedekken met beschermde kleding (handschoenen, laarzen, regenpak en oogbescherming). Contact met het sap van de berenklauw kan vervelende gevolgen hebben. Lees van tevoren wat je moet doen bij contact met het sap van de plant.
Bestrijding werkt door te voorkomen dat de plant rijp zaad kan vormen. Dit kan door de wortel rond mei af te steken op 15–20 cm diepte en dit een maand later te herhalen. Een andere optie is om de plant minstens vijf keer per groeiseizoen af te maaien. Let op bij het weggooien van plantenresten: verwijderd blad kan bij het groenafval, bloemschermen kunnen het beste bij het restafval. Omdat de zaden 7 jaar kiemkrachtig zijn moet je de groeiplaats nog lang blijven controleren.



...

  • Raak uw gezicht niet aan.
  • Was de huid direct met water en zeep.
  • Bedek uw huid daarna meteen, zodat er geen zonlicht op komt. Het is verstandig om minstens een week uit de zon te blijven.
  • Krijgt u heftige klachten of maakt u zich zorgen? Neem dan contact op met uw huisarts. 
  • Smeer uw huid nog een paar maanden goed in met een zonnebrandmiddel met een hoge factor als u naar buiten gaat.
  • Hebt u sap in ogen of op uw lippen gekregen? Spoel uw ogen en lippen goed schoon met water en voorkom blootstelling aan UV-licht zoveel mogelijk.
  • Blijf uit de zon of draag een petje of hoed,  een goed afschermende zonnebril en een sunblock/lippenstift met UV-bescherming.
  • Inslikken van een klein beetje sap of een klein stukje plantmateriaal is niet gevaarlijk.
  • Twijfelt u? Overleg dan met uw huisarts.

Voor meer informatie zie de webpagina over reuzenberenklauw van GGD Leefomgeving.